Centrum Nauki Kopernik zmieniło sposób, w jaki obcujemy z nauką

Prawie szesnaście lat temu, 5 listopada 2010 roku, na warszawskim Powiślu otwarto miejsce, które zmieniło sposób, w jaki obcujemy z nauką. Centrum Nauki Kopernik, zaprojektowane jako miejsce doświadczeń i eksperymentów, awansowało w tym czasie do grona najważniejszych atrakcji Warszawy i zdecydowanie osiągnęło sukces.

Pierwsi odwiedzający Centrum Nauki Kopernik byli pod ogromnym wrażeniem tego miejsca, bo nie przypominało niczego, co mogliśmy wcześniej zwiedzać. Nie było tu wyznaczonej trasy zwiedzania ani przewodników, a zamiast oglądania eksponatów przez szybę zachęcano do dotykania, przesuwania, przykręcania, zdejmowania wszystkiego, co tylko dało się ruszyć. Dla dzieci było to spełnienie marzeń, dla dorosłych – powrót do naturalnej ciekawości, którą często gubimy w codzienności. Instytucja współorganizowana przez m.st. Warszawę, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej stworzyła model edukacji, który stał się wzorem dla podobnych inicjatyw w całej Polsce.

Przez 15 lat działalności zbudowano tu ponad 1,7 tysiąca eksponatów i zorganizowano setki wystaw, od tych poświęconych fizyce czy chemii po ogromne instalacje dotyczące biologii, ludzkiej percepcji czy sztucznej inteligencji. Dzisiejszy Kopernik nie przypomina już tego z 2010 roku: przestrzeń i scenariusze zwiedzania zmieniły się, aby odpowiadać na bieżące wyzwania współczesności, takie jak zmiany klimatu, rozwój technologii, automatyzację czy cyfrowe bezpieczeństwo. To muzeum, które żyje i zmienia się wraz ze światem.

Kopernik to coś więcej niż wystawy. To także dwa wyjątkowe teatry. W Teatrze Wysokich Napięć główną rolę gra prąd elektryczny, a widowiska przypominają spektakl i eksperyment w jednym. W Teatrze Robotycznym na scenie pojawiają się humanoidalne roboty, potrafiące prowadzić narrację, reagować i „grać” role w przygotowanych widowiskach. Zwiedzanie wystaw można połączyć również z wizytą w Planetarium, które oferuje pokazy astronomiczne, koncerty, wykłady oraz laserowe show – i jest jedną z najnowocześniejszych tego typu przestrzeni w Polsce.

Kopernik to także miejsce spotkań z naukowcami. Na terenie centrum regularnie odbywają się wykłady, warsztaty i rozmowy z ekspertami z różnych dziedzin, a zwiedzający mogą uczestniczyć w projektach nauki obywatelskiej – od badań nad zachowaniami społecznymi po obserwacje przyrodnicze.

Nowym rozdziałem w historii instytucji jest utworzona w 2023 roku Pracownia Przewrotu Kopernikańskiego, która jest pierwszym w Polsce centrum badawczo-rozwojowym zajmującym się procesami uczenia się. To tutaj powstają nowe wystawy, pomoce edukacyjne i scenariusze zajęć, które później trafiają do centrów nauki w całym kraju oraz do małych, partnerskich ośrodków SOWA. Pracownia prowadzi badania nad tym, jak dzieci i dorośli przyswajają wiedzę, jak reagują na doświadczenia, co ich angażuje.

Przez 15 lat programy edukacyjne Kopernika dotarły do ponad tysiąca miejscowości i 1,3 miliona osób. Pokazy naukowe Centrum prezentowano w dwudziestu krajach świata, a sama instytucja jest aktywnym członkiem międzynarodowych stowarzyszeń rozwijających ideę centrów nauki. W rankingach turystycznych Kopernik od lat jest liderem. W raporcie Polskiej Organizacji Turystycznej zajmuje 1. miejsce w kategorii „inne atrakcje” w Polsce, obejmującej centra nauki i planetaria. W Warszawie należy do najchętniej odwiedzanych miejsc, tuż obok Łazienek, Wilanowa czy Zamku Królewskiego.

Piętnaście lat po otwarciu Kopernik jest instytucją, która nie tylko uczy, ale też inspiruje, zachęca do zadawania pytań i doświadczania świata na własnych zasadach. To przestrzeń, w której nauka zdecydowanie wychodzi poza mury szkoły i staje się fascynującą przygodą niezależnie od wieku.

Otwarcie Centrum Nauki Kopernik stało się też początkiem wielkiej przemiany całego warszawskiego Powiśla, które zmieniło się nie do poznania.

Najpierw rozbudowano Bulwary Wiślane o odcinek między Multimedialnym Parkiem Fontann a okolicą Centrum (2015), kilka lat później udostępniono promenadę nad Wisłą, która bardzo ożywiła ten rejon miasta. W 2015 roku ruszyła też stacja II linii metra Centrum Nauki Kopernik, która znacząco skróciła dojazd do tego miejsca i jeszcze bardziej zwiększyła dostępność centrum nauki. Po drugiej stronie ulicy, na terenie dawnej elektrowni z początku XX wieku, powstał otwarty w 2020 roku kompleks Elektrownia Powiśle, jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzisiaj, postindustrialnych centrów handlowo-rozrywkowych w Warszawie. Wokół Kopernika wyrosła nowa, dynamiczna dzielnica miasta.

Jolanta Pawnik

 

Źródło: DlaPolonii