W najnowszym biuletynie Międzynarodowej Unii Astronomicznej znalazło się pięć nazw planetoid związanych z Polską. Patronami zostali Grudziądz, aktor Maciej Stuhr, dwoje popularyzatorów astronomii oraz astronom Sławomir Ruciński, od lat pracujący w Kanadzie.

Zanim planetoida dostanie imię, astronomowie muszą dobrze poznać jej orbitę – a to bywa kwestią wielu lat od odkrycia. Dopiero wtedy odkrywca może zgłosić propozycję nazwy. Komisja nazewnictwa Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU) sprawdza, czy pomysł mieści się w regułach, a zatwierdzone nazwy ukazują się w „WGSBN Bulletin”. Wydaje go grupa robocza IAU zajmująca się nazwami małych ciał Układu Słonecznego.
W 18. numerze biuletynu, opublikowanym 9 listopada 2026 r., pięć nazw ma związek z Polską. Cztery honorują ludzi, jedna – miasto.
Z Warszawy do Toronto
Jedna z planetoid honoruje polskiego astronoma, który od kilkudziesięciu lat pracuje w Kanadzie – prof. dr. hab. Sławomira Rucińskiego. Jego naukowa biografia zaczęła się na Uniwersytecie Warszawskim: tam studiował astronomię, zrobił doktorat i habilitację, pracował też w uniwersyteckim Obserwatorium Astronomicznym. W 1984 r. wyjechał do Kanady i związał się z Uniwersytetem Toronto. Tamtejsze badania prowadziły go od gwiazd podwójnych przez aktywność i atmosfery gwiazd aż po astronomię satelitarną. Ma na koncie kilkaset prac naukowych, ale pisał też dla szerszej publiczności – w „Młodym Techniku” prowadził popularnonaukowy dział o astronomii.
To z jego inicjatywy powstały miniaturowe obserwatoria satelitarne MOST i BRITE. Pierwsze polskie satelity naukowe – Lem z 2013 r. i Heweliusz z 2014 r. – weszły w skład konstelacji BRITE. Za udział w ich powstaniu Ruciński otrzymał w 2015 r. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, a dwa lata później Polskie Towarzystwo Astronomiczne uczyniło go swoim członkiem honorowym. Planetoidę jego imienia odkrył kanadyjski astronom David Balam.
Nagradzany aktor
Kolejny patron należy do najbardziej znanych polskich aktorów. Maciej Stuhr gra w filmach i w teatrze, reżyseruje i pisze scenariusze. Zbierał nagrody filmowe, m.in. za role w „Pokłosiu” i „33 scenach z życia”, i odznaczenia państwowe – wśród nich Złoty Krzyż Zasługi. Na jego nazwisko zdecydowali się odkrywcy tej planetoidy, Michał Żołnowski i Michał Kusiak.
Dwoje popularyzatorów
Pozostałe dwa nazwiska należą do ludzi, którzy od lat przybliżają astronomię innym. Oboje są związani z województwem kujawsko-pomorskim i z Polskim Towarzystwem Miłośników Astronomii (PTMA).
Fizyczka Zofia Huppenthal (rocznik 1956) kierowała toruńskim oddziałem PTMA i była wiceprezeską jego Zarządu Głównego. Fizyk Czesław Stawikowski (rocznik 1951), członek towarzystwa, zajmuje się edukacją astronomiczną i pomaga organizować konkursy z astronomii dla dzieci i młodzieży. Współtworzył też projekt podstawy programowej dla nowego przedmiotu „astronomia”. MEN zapowiada, że od roku szkolnego 2027/2028 astronomia będzie w liceach i technikach przedmiotem do wyboru, a decyzję o jej wprowadzeniu podejmie dyrekcja szkoły.
Miasto Kopernika
Piąta nazwa należy do miasta. Na rynku w Grudziądzu można usiąść obok figury Mikołaja Kopernika – i nie jest to przypadkowy patron. Astronom odwiedzał to miasto, a na zjeździe Stanów Prus Królewskich w 1522 r. przedstawił tam traktat „O szacunku do monety”. Zawarta w nim obserwacja, że zły pieniądz wypycha z obiegu dobry, weszła do ekonomii pod nazwą prawa Kopernika-Greshama. Miasto, które prawa miejskie ma od 1291 r., może się dziś pochwalić także planetarium i obserwatorium astronomicznym.
Odkrywca z Malat
Trzy z pięciu planetoid – Grudziądz oraz te nazwane imionami Zofii Huppenthal i Czesława Stawikowskiego – odkryto w obserwatorium w Malatach (Molėtai) na Litwie. Za każdym razem w odkryciu brał udział polsko-litewski astronom Kazimierz Czernis (Kazimieras Černis). Na jego koncie jest ponad 250 planetoid i wiele komet, a wiele z nadanych przez niego nazw nawiązuje do Polski albo do wspólnych dziejów Polski i Litwy. W październiku 2026 r. otrzymał za to Medal Senatu Rzeczypospolitej Polskiej.
Pięć planetoid w skrócie
- (320977) Grudziądz, wcześniej 2008 JQ8 – odkryta 4 marca 2008 r. przez Kazimierza Czernisa i Justasa Zdanavičiusa; krąży w głównym pasie planetoid, między orbitami Marsa i Jowisza; okrąża Słońce w 4,79 roku.
- (229198) Zofiahuppenthal, czyli 2004 TS357 – odkryta 15 października 2004 r. przez samego Czernisa; obieg trwa 5,26 roku.
- (815811) Cześstawikowski, czyli 2010 TX57 – odkryta 5 października 2010 r. przez Czernisa; główny pas planetoid, obieg w 5,55 roku.
- (690092) Stuhr, czyli 2013 YW38 – odkrywcy Michał Żołnowski i Michał Kusiak; główny pas planetoid, obieg w 4,15 roku.
- (618090) Rucinski, czyli 2006 UC370 – odkrywca David Balam; obieg w 5,42 roku.
(gpt)
Źródło: Nauka w Polsce




USD
AUD
CAD
NZD
EUR
CHF
GBP 












