Badanie 2732 uczniów z 40 szkół w 26 miejscowościach pokazuje, że młodzież ogląda filmy codziennie, głównie w serwisach streamingowych i na urządzeniach mobilnych. Po nielegalne źródła sięga najczęściej z powodu ceny, braku tytułu w polskiej ofercie lub kina w okolicy – nie z braku wrażliwości wobec twórców.

Wyniki ogólnopolskiego badania „Pokolenie streamingu i mobilnego ekranu. Młodzież wobec prawa autorskiego i piractwa filmowego” przedstawiono na konferencji Fundacji Legalna Kultura i Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej (PISF) w Centrum Prasowym PAP w Warszawie w listopadzie 2026 roku. Badacze przyjrzeli się pokoleniu, dla którego dostęp do filmu jest niemal nieograniczony, a ekran smartfona bywa równie ważny jak ekran kinowy.
Film we fragmentach
Badaniem objęto uczniów w wieku 13–19 lat ze szkół podstawowych i ponadpodstawowych – z dużych miast, małych miejscowości i obszarów wiejskich. Głównym celem była diagnoza wiedzy, postaw i rzeczywistych praktyk młodzieży: nie tylko tego, co uczniowie deklarują o prawie autorskim i piractwie, lecz przede wszystkim tego, jak w praktyce wybierają źródła i jakie czynniki – ekonomiczne, społeczne, infrastrukturalne – ten wybór kształtują.
Z raportu wynika, że:
- młodzi uczestniczą w kulturze filmowej intensywnie i codziennie, lecz przede wszystkim za pośrednictwem internetowych serwisów streamingowych;
- gdy sięgają po źródło spoza legalnego obiegu, przesądza o tym najczęściej cena, nieobecność tytułu w polskiej ofercie albo brak kina w okolicy – nie brak wrażliwości wobec ludzi, którzy filmy tworzą;
- wrażliwość etyczna jest wśród badanych wyraźna, brakuje jedynie okoliczności, które pozwoliłyby przełożyć ją na wybór legalnego źródła.
Aktorka Anna Dereszowska zwróciła uwagę na zmianę sposobu oglądania: „Młodzi ludzie oglądają teraz filmy we fragmentach. Co więcej, bardzo sobie to cenią, co jest dla twórców mocno niepokojące, bo uświadamia nam, że oni tego dzieła nie konsumują w całości, nie są w stanie doświadczyć wszystkiego, co chcemy im przekazać”.
Edukacja zamiast walki z piractwem
Dr Paweł Zaborowski, współautor raportu, podkreślił, że tym razem na piractwo spojrzano z perspektywy młodych odbiorców, a nie – jak we wcześniejszych analizach – przede wszystkim strat finansowych z nielegalnej dystrybucji. „Młodzież ogląda filmy przede wszystkim na urządzeniach mobilnych, a sam film staje się pewną cieczą audiowizualną, która wnika w szczeliny czasu wolnego w codziennym harmonogramie. Z kolei kino jest dla młodych bardzo ważnym wydarzeniem socjalizacyjnym, ponieważ podczas wspólnych wyjść budują i wzmacniają więzi społeczne. Dlatego zamiast walczyć z piractwem, co jest nieskuteczne, powinniśmy kształtować u młodych postawę prolegalnościową, dzięki której sami będą wybierać legalne źródła kultury” – powiedział.
Badania ankietowe połączono z warsztatami w szkołach, prowadzonymi metodą Design Thinking. Dotyczyły one praw własności intelektualnej: domeny publicznej, dozwolonego użytku, prawa cytatu, licencji Creative Commons, legalnych źródeł kultury, piractwa filmowego i bezpieczeństwa w internecie. Ankiety przed warsztatami i po nich pozwoliły porównać poziom wiedzy uczestników. Na podstawie zebranych danych opracowano też rekomendacje konsultowane ze środowiskiem nauczycielskim i kinowym.
Kamila Dorbach, dyrektor PISF, zaznaczyła, że instytut finansuje nie tylko produkcję filmów, ale i upowszechnianie kultury filmowej. „Wszystkie te badania, które będą nas kierunkowały wokół nakręcania zainteresowania młodych filmem na dużym ekranie i edukacją filmową, są niezwykle cenne” – wyjaśniła.
Kino jako schronienie
Kinga Jakubowska, prezes Fundacji Legalna Kultura, podkreśliła, że edukację rozumie się tam jako dawanie młodym oparcia w wartościach. „Autorstwo, uczciwość i wzajemność dotyczą również tego, co młody człowiek sam tworzy i jak chciałby być traktowany. Własne doświadczenie może nadać zasadom osobisty sens, a wiedzy etyczną motywację” – mówiła.
Jej zdaniem cyfrowa codzienność nadaje nową wagę społecznej roli kina. Seans sprzyja skupieniu: odłożeniu telefonu i pozostaniu przy jednej historii. Film pozwala też przyjrzeć się trudnym doświadczeniom z dystansu. „Kino może być zatem bezpiecznym schronieniem, a zarazem miejscem odzyskiwania kontaktu z innymi. W świecie treści generowanych przez sztuczną inteligencję szczególnie cenna staje się autentyczność tego spotkania – rzeczywista obecność drugiego człowieka i jego reakcje” – zaznaczyła Jakubowska.
Raport powstał na podstawie danych zebranych przez Akademię Nauk Stosowanych w Nowym Sączu. Projekt zrealizowała Fundacja Legalna Kultura, a współfinansował go PISF. Pełny raport jest dostępny na stronie www.legalnakultura.pl.
Źródło: PAP MediaRoom




USD
AUD
CAD
NZD
EUR
CHF
GBP 












