Czy stać nas na ageizm? Raport o sile doświadczenia w erze sztucznej inteligencji

Starzenie się społeczeństwa, rozwój sztucznej inteligencji i dłuższe życie zmieniają rynek pracy. Autorzy raportu „Siła doświadczenia w erze AI” przekonują, że firmy nie mogą sobie pozwolić na dyskryminację pracowników ze względu na wiek, bo doświadczenie jest kapitałem.

Zmiany demograficzne, transformacja technologiczna napędzana rozwojem sztucznej inteligencji i trend długowieczności to trzy główne siły, które kształtują dziś rynek pracy. Ich skutki odczuwają zarówno pracownicy, jak i pracodawcy. Eksperci zastanawiali się, czy firmy są gotowe na te wyzwania, jak długo chcemy rozwijać kariery zawodowe i czy sztuczna inteligencja „wygra” z doświadczeniem.

Dyskusja odbyła się podczas prezentacji raportu „Siła doświadczenia w erze AI. Jak wykorzystać potencjał dojrzałych” pod koniec września 2026 roku w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Konferencję współorganizowały Fundacja The Best Age i SGH, a raport przygotowały założycielki fundacji, Anna Janiczek i Katarzyna Plewna, przy wsparciu ekspertów uczelni.

Doświadczenie jako kapitał

„Numer PESEL nie jest kompetencją, doświadczenie jest kapitałem, a potencjał nie ma wieku” – to myśl przewodnia debaty. Stereotypy sprawiają jednak, że wartościowym pracownikom często zbyt wcześnie odbiera się szansę na rozwój.

Prorektorka SGH ds. nauki dr hab. Agnieszka Chłoń-Domińczak, prof. SGH, zwróciła uwagę, że szczególnie narażone na zwolnienia są kobiety po pięćdziesiątce, które ze względu na niższy wiek emerytalny wcześniej są traktowane jako ryzykowna grupa pracowników. Odejście takich osób oznacza dla firmy utratę wiedzy ukrytej: znajomości organizacji i jej procedur oraz doświadczenia w radzeniu sobie z kryzysami. To generuje koszty.

Liczba młodych kandydatów na polskim rynku pracy gwałtownie spada, dlatego organizacje powinny wykorzystywać potencjał wszystkich roczników. Według uczestników debaty kluczowe jest traktowanie dojrzałych pracowników jako długofalowej inwestycji, wdrażanie programów płynnego przejścia na emeryturę i angażowanie ich w roli mentorów. Wiek metrykalny wcale nie musi oznaczać bierności zawodowej.

Sztuczna inteligencja a praca

Uczestnicy debaty podkreślali, że wbrew obawom sztuczna inteligencja nie eliminuje całych profesji. Przyspiesza pracę i automatyzuje konkretne czynności, dzięki czemu pracownicy zyskują czas na bardziej złożone zadania. Nie oznacza to redukcji etatów, lecz rosnące znaczenie doświadczonych osób, które mają przewagę dzięki umiejętności krytycznego osądu i podejmowania kluczowych decyzji.

Izabela Bartnicka, dyrektorka Operacji Biznesowych w Digital University, wskazała, że zmierzamy ku „atomizacji stanowisk”: w przyszłości firmy będą budować zespoły, dobierając ludzi według konkretnych kompetencji, a nie tradycyjnych ról zawodowych.

Zespoły wielopokoleniowe

Ważna staje się więc umiejętność budowania zespołów wielopokoleniowych, które świadomie łączą atuty każdego pokolenia i przełamują uprzedzenia. Zdaniem Eweliny Niewińskiej, managing partner w PwC, takich zmian nie można spychać wyłącznie na dział HR – wszystkie jednostki firmy muszą poczuć, że ten proces dotyczy także ich. Walkę ze stereotypami można wygrać tylko wtedy, gdy liderzy organizacji zaangażują się w nią i wpiszą ją na stałe w strategię firmy.

„Nie możemy sobie pozwolić na ageizm” – brzmi główna konkluzja raportu, przygotowanego przez The Best Age w partnerstwie m.in. z SGH i Konfederacją Lewiatan. Autorzy podkreślają, że marginalizowanie kompetentnych fachowców odbija się niekorzystnie na polskiej gospodarce.

Tematy demografii, przyszłości rynku pracy i wpływu sztucznej inteligencji na gospodarkę poruszano również podczas XV Europejskiego Forum Nowych Idei, które Konfederacja Lewiatan zorganizowała w dniach 14–16 października 2026 roku w Sopocie.

 

Źródło: PAP MediaRoom