Od rozkwitu do upadku – historia kupca Józefa Weissbergera

Józef Weissberger urodził się w 1854 roku w Żerkowie, niedaleko Krakowa, na ziemiach polskich znajdujących się wówczas pod zaborem austriackim. Pochodził z rodziny żydowskiej. W wieku trzynastu lat opuścił szkołę i rozpoczął praktykę u kupca prowadzącego sklep ogólny. Przez pięć lat zdobywał tam podstawowe umiejętności handlowe, ucząc się prowadzenia interesów i obsługi klientów.

Po zakończeniu praktyki Weissberger przez około dziesięć lat pracował w hurtowni w Krakowie. W tym czasie zdobył cenne doświadczenie w handlu, zakupie towarów, bankowości oraz w formalnościach związanych z transportem i handlem międzynarodowym. Umiejętności te miały później odegrać ważną rolę w jego karierze.

W 1878 roku Józef ożenił się z Sarą Berger. Jej brat, Daniel Berger, był przedsiębiorcą działającym w Australii, w mieście Bourke w Nowej Południowej Walii. Zachęcony perspektywą nowych możliwości Weissberger postanowił spróbować szczęścia za oceanem. W 1882 roku wraz z żoną i dzieckiem wyemigrował do Australii i osiedlił się w Sydney.

Początkowo prowadził działalność handlową wspólnie ze swoim szwagrem Danielem Bergerem. Partnerstwo to trwało przez kilka lat i pozwoliło Weissbergerowi poznać realia australijskiego handlu. W 1892 roku zdecydował się rozpocząć własną działalność gospodarczą i przeniósł się do Bourke, gdzie został właścicielem dużego sklepu znanego jako Darling Stores.

Sklep znajdował się na rogu ulic Mitchell i Sturt, niedaleko nabrzeża rzeki Darling. Pod kierownictwem Weissbergera przedsiębiorstwo początkowo prosperowało bardzo dobrze. W sklepie sprzedawano szeroki asortyment towarów – od tkanin i odzieży po artykuły spożywcze, porcelanę, szkło, narzędzia metalowe oraz obuwie. Weissberger zatrudniał kilku pracowników i regularnie reklamował swoją ofertę w poczytnej gazecie The Western Herald, starając się konkurować z innymi dużymi sklepami w mieście.

Jednocześnie prowadził również handel rzeczny. Zarządzał statkiem parowym „The Wandering Jew”, należącym do Daniela Bergera. Statek pełnił funkcję pływającego sklepu i odwiedzał osady oraz rozległe posiadłości hodowlane owiec i bydła położone wzdłuż rzeki, sprzedając towary dostarczane z Bourke.

Nie wszystkie decyzje Weissbergera spotykały się jednak z aprobatą mieszkańców Bourke. Właściciel sklepu ignorował obowiązujące w mieście zwyczaje dotyczące godzin pracy i utrzymywał sklep otwarty do późnych godzin wieczornych w dni powszednie i w soboty. Wywołało to protesty pracowników i działaczy ruchu społecznego Early Closing Association, który dążył do ograniczenia czasu pracy w handlu. Podczas jednego z protestów spalono kukłę przedstawiającą Weissbergera, jednak nawet to nie skłoniło przedsiębiorcy do zmiany godzin otwarcia sklepu.

W 1897 roku w ogniu stanęło Bijou Theatre, którym zarządzał Weissberger. Budynek sąsiadował z jego sklepem, ale dzięki błyskawicznej reakcji straży pożarnej udało się powstrzymać ogień przed przeniesieniem na Darling Stores. Tego wieczoru na scenie występowała grupa wodewilowa Rickarda, która w pożarze straciła wszystkie rekwizyty, pozostając z niczym wobec szalejącego żywiołu.

Pomimo nieustannego zaangażowania w biznes, Weissberger aktywnie uczestniczył w życiu lokalnej społeczności – był członkiem masonerii i pełnił funkcję sędziego pokoju. Jednak czas okazał się bezlitosny dla jego przedsięwzięć. W 1903 roku jego firma upadła, a sąd uznał go winnym prowadzenia nieprawidłowej księgowości, kontynuowania działalności w stanie niewypłacalności oraz zaciągania zobowiązań, których nie mógł spłacić. Wieloletnia praca i pozycja w społeczności legły w gruzach, pozostawiając Weissbergera w cieniu własnego niepowodzenia.

Po bankructwie Weissberger wraz z rodziną opuścił Bourke i przeniósł się do dzielnicy Paddington w Sydney. Tam rozpoczął nowe życie, pracując jako krawiec. Nie odzyskał już jednak dawnej pozycji dużego przedsiębiorcy.