Szczecin świętował 11 listopada: Niepodległość nad Odrą

11 listopada historia przestaje być jedynie opowieścią z podręczników. Wychodzi na ulice, pojawia się na biało-czerwonych flagach, w słowach hymnu i w pamięci o tych, którzy przez pokolenia nie pogodzili się z utratą własnego państwa. Takim dniem jest 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości.

W Szczecinie tegoroczne obchody miały jednak szczególny, morski wymiar. Nad Odrą, u stóp Wałów Chrobrego, historia odzyskanej przed 108 laty niepodległości spotkała się ze współczesnością. Obok wojskowego ceremoniału, biało-czerwonych flag i patriotycznych wystąpień pojawił się niezwykły symbol dzisiejszej Polski – nowoczesny prom „Bursztyn Unity”, który właśnie w Narodowe Święto Niepodległości otrzymał swoje imię i polską banderę.

Dzień, który wrócił do Polski

11 listopada 1918 roku, po 123 latach zaborów, Polska wróciła na mapę Europy. Data ta stała się symbolem odzyskania przez naród własnego państwa i związana jest z przekazaniem Józefowi Piłsudskiemu władzy wojskowej w Warszawie. Niepodległość nie przyszła jednak jednego dnia. Była owocem wysiłku wielu pokoleń, powstańców, polityków, żołnierzy i zwykłych ludzi, którzy przez dziesięciolecia przechowywali polską kulturę, język i marzenie o wolnej ojczyźnie.

Samo święto ustanowiono w 1937 roku. Po II wojnie światowej władze komunistyczne usunęły je z oficjalnego kalendarza, a pamięć o 11 listopada przez wiele lat miała wymiar bardziej prywatny niż państwowy. Dopiero w 1989 roku Narodowe Święto Niepodległości zostało przywrócone.

Dlatego każda kolejna rocznica jest nie tylko okazją do wspomnienia roku 1918. Jest także pytaniem o współczesny sens niepodległości. O to, czy potrafimy ją nie tylko odzyskać i świętować, ale również mądrze zagospodarować. W Szczecinie odpowiedzi na to pytanie szukano tego dnia zarówno w słowach, jak i w obrazie ogromnego statku cumującego przy Wałach Chrobrego.

Bursztyn na wodzie

Trudno było nie zatrzymać wzroku na jego sylwetce. Niemal 196 metrów długości i ponad 32 metry szerokości. Nowoczesny prom przy szczecińskim nabrzeżu stał się jedną z najbardziej niezwykłych scenografii obchodów Święta Niepodległości.

„Bursztyn Unity” powstał w Gdańskiej Stoczni Remontowej. Jest drugim z nowej serii promów budowanych dla polskiego armatora. Może zabrać na pokład około 400 pasażerów, a jego nowoczesna konstrukcja i hybrydowy napęd są świadectwem możliwości współczesnego polskiego przemysłu morskiego. Jednostka będzie obsługiwała połączenie między Świnoujściem a szwedzkim Ystad. Matką chrzestną promu „Bursztyn Unity” została Zofia Gałka, wieloletnia pracownica Polskiej Żeglugi Morskiej.

Ale 11 listopada prom przestał być tylko statkiem. Stał się symbolem.

Data chrztu miała swoją szczególną wymowę. Jak zapisano w materiale przygotowanym na tę okazję, niepodległość kojarzymy zwykle z historią, sztandarami i wspomnieniem tych, którzy walczyli o wolną Polskę. Ma ona jednak również współczesny wymiar – zdolność do budowania, projektowania i rozwijania własnej gospodarki. „Bursztyn Unity”, zbudowany w polskiej stoczni dla polskiego armatora, miał być właśnie takim znakiem współczesnej niepodległości.

Podczas uroczystości na jego maszcie podniesiono polską banderę. Był to moment o znaczeniu nie tylko ceremonialnym. „Bursztyn” jest pierwszym dużym statkiem towarowo-pasażerskim polskiego armatora, który wraca pod polską banderę po około 22 latach.

Premier: wolność wymaga stałego wysiłku

W uroczystości uczestniczył premier Donald Tusk, przedstawiciele rządu, samorządowcy oraz mieszkańcy Szczecina i regionu. Premier przekazał polską banderę kapitanowi promu, a jego wystąpienie było przede wszystkim refleksją nad współczesnym znaczeniem niepodległości. – Wolność, niepodległość, bezpieczeństwo naszych rodzin, dzieci, domów, to nie jest coś, co jest zagwarantowane raz na zawsze. Wolność, niepodległość, bezpieczeństwo wymagają stałego wysiłku – mówił Donald Tusk.

Podkreślał, że odpowiedzialność za państwo spoczywa na wszystkich obywatelach, niezależnie od ich poglądów, pochodzenia czy wiary. – Wszyscy bez wyjątku jesteśmy odpowiedzialni za to, żeby Polska była już zawsze silna, bezpieczna, wolna i niepodległa – zaznaczył premier.

Za jego plecami stał nowy, konkretny prom – widoczny znak tego, o czym mówił. Donald Tusk nazwał jednostkę symbolem zdolności, kompetencji i wizji Polek i Polaków. – Ten prom, który dzisiaj stoi tu jako znak dumy, zdolności, kompetencji, wizji Polek i Polaków pokazuje, że nie zmarnowaliśmy tego czasu, że potrafimy budować rzeczy wielkie i ważne – podkreślił.

Premier mówił również o potrzebie narodowej zgody. W święto, które powinno łączyć, przypomniał, że polityczne różnice nie mogą przesłaniać spraw najważniejszych. – Możemy mieć różne poglądy, możemy konkurować, jesteśmy czasami politycznymi przeciwnikami. Ale każdy, kto ma polskie serce, musi zrozumieć, że ta przestrzeń, a ona się nazywa niepodległość, wolność, bezpieczeństwo, to jest dobro wspólne – mówił w Szczecinie. Szczególnym zaś akcentem wystąpienia było zaproszenie prezydenta Karola Nawrockiego do rozmowy i wspólnego spotkania przed Wigilią. – Podzielmy się opłatkiem przed Wigilią. Porozmawiajmy… jak Polak z Polakiem. Polska warta jest naszej rozmowy. Polska warta jest solidarności Polek i Polaków – powiedział premier.

Piotr Krzystek: potrzebujemy wzajemnej zgody

Słowa o potrzebie porozumienia wybrzmiały również w wystąpieniu prezydenta Szczecina Piotra Krzystka. Dla gospodarza miasta obecność nowego promu przy Wałach Chrobrego była powodem do dumy, ale także okazją do przypomnienia, że sukces gospodarczy nie powinien być jedynym celem wspólnoty. – Potrzebujemy jeszcze wzajemnej zgody, potrzebujemy porozumienia, potrzebujemy tego, aby jeden Polak drugiemu mógł po prostu podać rękę czy zasiąść przy wigilijnym stole – mówił prezydent Szczecina.

Wcześniej Piotr Krzystek podkreślał także wyjątkowy charakter samej uroczystości i miejsca, w którym się odbywała. Wały Chrobrego od dziesięcioleci są przecież jedną z najważniejszych wizytówek Szczecina – miasta, którego historia nierozerwalnie związana jest z portem, stocznią i morzem.

Chrzest „Bursztyna Unity” w Święto Niepodległości był więc dla Szczecina czymś więcej niż efektownym wydarzeniem. Był przypomnieniem, że miasto nadal patrzy w stronę Odry i Bałtyku, a jego morska historia nie jest wyłącznie wspomnieniem minionych czasów.

Niepodległość – historia, która trwa

Tego dnia Szczecin świętował na wiele sposobów: podczas oficjalnych uroczystości, spotkań, wydarzeń sportowych i kulturalnych. Były kwiaty składane w miejscach pamięci, wojskowa asysta honorowa, biało-czerwone flagi i wspólne śpiewanie hymnu. Program obchodów połączył tradycyjne uroczystości patriotyczne z wydarzeniami skierowanymi do całych rodzin.

Najbardziej zapamiętanym obrazem tego 11 listopada pozostanie jednak zapewne wielka sylwetka promu przy Wałach Chrobrego. Bursztyn przez miliony lat rodził się z żywicy i czasu. Ten nowy, pływający „Bursztyn” narodził się ze stali, ludzkiej wiedzy i pracy. Teraz ruszy na Bałtyk, łącząc polskie wybrzeże ze Szwecją. Właśnie w tym obrazie – biało-czerwonej banderze, nowoczesnym polskim statku i tłumie mieszkańców zgromadzonych nad Odrą – można było odnaleźć współczesny sens 11 listopada.

Niepodległość nie jest bowiem tylko datą w kalendarzu. Jest pamięcią o tych, którzy ją wywalczyli. Jest odpowiedzialnością za bezpieczeństwo kraju. Jest także umiejętnością budowania wspólnoty i tworzenia rzeczy, które pozostaną po nas. A tego listopadowego dnia w Szczecinie historia i współczesność spotkały się nad wodą. Pod biało-czerwoną flagą, na pokładzie statku, który dopiero rozpoczyna swoją drogę.

Leszek Wątróbski