Noc Muzeów w „Villa la Fleur” w Konstancinie

Konstancin to malownicze miasto położone ponad 20 km na południe od centrum Warszawy i liczące dziś ponad 20 tys. mieszkańców. Znane jest głównie jako uzdrowisko i miejsce wypoczynku. Jego historia i atrakcje sprawiają, że jest bardzo popularnym kierunkiem zarówno dla mieszkańców stolicy, jak i turystów. Konstancin powstał na początku XX wieku. Jego nazwa pochodzi od Konstancji Skórzewskiej, żony jednego z założycieli – hrabiego Witolda Skórzewskiego.

Miasto było projektowane z myślą o zdrowotnym mikroklimacie i luksusowych willach, które do dziś można podziwiać. W 1969 roku Konstancin połączył się z sąsiednią Jeziorną, tworząc dzisiejszy Konstancin-Jeziorna. Jeziorna ma jednak znacznie starsze korzenie – już w średniowieczu istniała tam osada, a w XIX wieku działała duża papiernia. Obecnie łączy uzdrowiskowy klimat z ciekawą historią i bogatą ofertą kulturalno-przyrodniczą.

Do największych atrakcji miasta należą: tężnia solankowa ( z naturalną solanką, jedyna taka w województwie mazowieckim), Park Zdrojowy im. hrabiego Skórzewskiego(z alejkami spacerowymi, fontannami i sceną koncertową, domem zdrojowym i pijalnią wód mineralnych), Muzeum Papiernictwa w Jeziornie (będące pamiątką po przemysłowej historii regionu, prezentującą dzieje papiernictwa w Polsce) czy wreszcie rezerwat przyrody Skarpa Oborska (obszar chroniony w dolinie Wisły, idealny dla miłośników przyrody i spacerów).

Są też liczne wille z przełomu XIX i XX wieku (architektoniczne perełki – eklektyczne i secesyjne) – w tym m.in. Villa la Fleur przy ulicy Szpitalnej 14/16, która w roku 2009, po gruntownym remoncie, został zaadaptowany na potrzeby muzealne, a rok później, w 2010 roku, otwarto w nim Muzeum Villa la Fleur. Drugi budynek, spełniający podobną rolę, oddany do użytku w 2021 roku po dwuletnim remoncie, mieści na trzech kondygnacjach wystawy stałe i czasowe oraz specjalistyczną bibliotekę udostępnianą w celach badawczych. Oba budynki otacza park rzeźb, w którym można podziwiać dzieła wybitnych rzeźbiarzy, tworząc harmonijną przestrzeń łączącą architekturę, sztukę i naturę… (z przewodnika po Villi la Fleur)

* * *

Byłem tam w ostatnią Noc Muzeów – z soboty na niedzielę (z 17 na 18 maja 2025 roku). W tym wydarzeniu kulturalnym udział brały muzea, galerie, zamki i inne instytucje w całej Polsce. Miałem więc okazję bezpłatnie zwiedzać Muzeum Villa la Fleur. To unikatowe prywatne muzeum sztuki, którego sercem jest kolekcja Marka Roeflera – przedsiębiorcy, kolekcjonera i pasjonata twórczości artystów związanych z École de Paris położone jest w malowniczym otoczeniu dwóch odrestaurowanych willi z początku XX wieku.

W programie tamtego wieczoru znalazły się tematyczne oprowadzania po wystawach oraz po ogrodzie rzeźb. Dodatkową atrakcją było spotkanie z założycielem muzeum – Markiem Roeflerem, podczas którego opowiadał o swojej kolekcji i pasji do sztuki. Był wreszcie okolicznościowy koncert.

Muzeum w Konstancinie prezentuje bogaty zbiór malarstwa, rzeźby, grafiki i rysunku, oferując zwiedzającym podróż do artystycznego świata przedwojennego Paryża. Jego założycielem i właścicielem jest Marek Roefler – kolekcjoner z pasją, postać nietuzinkowa. Z wykształcenia fizyk jądrowy, z zawodu deweloper i prezes firmy Dantex, z zamiłowania kolekcjoner sztuki. Jego przygoda z kolekcjonowaniem rozpoczęła się w latach 90. XX wieku, gdy zaczął nabywać dzieła sztuki do swojego domu w Aninie.

Początkowo były to obrazy o tematyce myśliwskiej, nawiązujące do rodzinnych tradycji. Z czasem jego zainteresowania skupiły się na artystach École de Paris – międzynarodowej grupie twórców działających w Paryżu w pierwszej połowie XX wieku, wśród których wielu miało polskie i żydowskie korzenie.

Roefler aktywnie uczestniczył w aukcjach sztuki zarówno w Polsce, jak i za granicą, poszukując dzieł zapomnianych artystów. Jego kolekcja, tworzona przez lata, stała się jedną z najważniejszych w Polsce prywatnych kolekcji sztuki związanej z École de Paris.

Villa la Fleur regularnie organizuje wystawy czasowe, prezentujące twórczość poszczególnych artystów lub tematyczne ekspozycje poświęcone określonym nurtom czy okresom w sztuce. Przykładem może być wystawa „Mistrzowie École de Paris”, która stanowiła próbę podsumowania historii kolekcji Marka Roeflera i działalności muzeum. Muzeum prowadzi również działalność edukacyjną i wydawniczą, organizując spotkania autorskie, wykłady oraz publikując katalogi wystaw i monografie artystów. Dzięki temu Villa la Fleur nie tylko prezentuje dzieła sztuki, ale także popularyzuje wiedzę o artystach i ich twórczości. Kolekcja prezentowana w Villa la Fleur obejmuje dzieła malarzy, rzeźbiarzy, grafików i rysowników związanych z École de Paris. Wśród nich znajdują się prace takich artystów jak: Mojżesz Kisling (urodzony w Krakowie, jeden z czołowych przedstawicieli École de Paris, znany z portretów i pejzaży), Tamara de Łempicka (ikona stylu Art Déco, autorka eleganckich portretów i aktów, której prace cieszą się ogromnym zainteresowaniem na rynku sztuki), Mela Muter (malarka o żydowskich korzeniach, znana z ekspresyjnych portretów i pejzaży), Eugeniusz Zak, Henryk Hayden, Henryk Epstein, Maurycy Mędrzycki, Szymon Mondzain, Władysław Ślewiński, Józef Pankiewicz, Louis Marcoussis, Alicja Halicka, Zofia Stryjeńska – artyści reprezentujący różnorodne nurty i techniki, od postimpresjonizmu po kubizm.

W dziedzinie rzeźby kolekcja obejmuje prace takich twórców jak: Władysław Czapliński, Jan Lambert-Rucki, Józef Csaky, Bolesław Biegas, Xawery Dunikowski, August Zamoyski – rzeźbiarze, których dzieła łączą nowoczesne formy z tradycyjnymi technikami. Ekspozycję uzupełniają rzeźby szkoły zakopiańskiej, rzemiosło artystyczne oraz meble w stylu Art Déco, tworząc spójną narrację o sztuce pierwszej połowy XX wieku. (z przewodnika po Villi la Fleur)

Wizyta w Villa la Fleur to nie tylko obcowanie z wybitnymi dziełami sztuki, ale także podróż w czasie do świata artystycznego Paryża lat 20. i 30. XX wieku, pełnego pasji, innowacji i niepowtarzalnego klimatu.

Villa la Fleur to jedyne w Polsce muzeum w całości poświęcone twórczości artystów związanych z École de Paris. Dzięki pasji i zaangażowaniu Marka Roeflera, wiele dzieł sztuki, które przez lata pozostawały w prywatnych kolekcjach lub były zapomniane, zostało odrestaurowanych i udostępnionych publiczności.

Muzeum pełni ważną rolę w popularyzacji polskiej sztuki nowoczesnej i awangardowej, a także w zachowaniu dziedzictwa artystycznego dla przyszłych pokoleń.

* * *

Konstancin od zawsze przyciągał artystów, pisarzy i ludzi kultury. Przebywali tam lub mieszkali m.in.: Stefania Grodzieńska (znana pisarka, satyryczka i aktorka, mieszkała w Willi Świt), Jerzy Waldorff (krytyk muzyczny i publicysta, propagator kultury i historii Konstancina),Irena Jarocka (popularna piosenkarka lat 70. i 80.), Zbigniew Religa (wybitny kardiochirurg, polityk i minister zdrowia) czy Krzysztof Zanussi (reżyser filmowy, często przebywający w Konstancinie).

Leszek Wątróbski